چند نکته ی مهم در مورد مدیریت و حفظ نظم در کلاس

چند نکته ی مهم در مورد مدیریت و حفظ نظم در کلاس

مدرس: محمد حسین نورس2/9/1396
نقش مربی در کلاس مانند نقش ناخدای یک کشتی می باشد که می تواند کشتی را به هر جهتی که می خواهد هدایت کند ،انرابه هدف برساند،باعث گم شدن ویا غرق شدن کشتی شود. کلاس داری یکی از فنونی است که اصول انرا می توان اموخت وبه طور روزمره انرا تمرین کرد.در اینجا نکات مهمی ارائه شده است که می توانند شمارا درمدیریت ونظم موفق در کلاس یاری نمایند .با درنظرگرفتن این نکات شما قادر خواهید بودکه به مشکلات ناشی ازبی نظمی درکلاس خاتمه دهید وبا موفقیت کلاس را رهبری کنید. كلاسي كه درآن اولين گام يادگيري يعني نظم وانضباط ومشاركت درفعاليت وجلب توجه فعال شاگردان اعمال نگردد، به يقين نتايج مطلوبي نخواهد داشت.روشهاي كلاسداري ونظم كلاس درايجاد انگيزه براي يادگيري دانش آموزان بسيارموثرمي باشد.
1- همیشه ازتجربیات اساتید موفق در کلاس الگو برداری کنید . معمولا اساتید موفق انهایی هستند علاوه بر مهارت های تدریس در زمینه کلاس داری وایجاد نظم نیز موفق می باشند .شما می توانید مشکلات خود را با شهامت با ایشان در میان بگذارید و از انها بخواهید شما رادر حفظ نظم و انضباط کلاس یاری کنند .بهتر است چندین جلسه در کلاس های درس سایر اساتید شرکت کنید و نحوه کلاس داری را از ایشان بیاموزید.
2- اوایل سال تحصیلی حساس ترین زمان از نظر برقراری نظم تا پایان سال می باشد. در صورتیکه در جلسات اول بتوانید رهبری کلاس را به دست خود بگیرید تا پایان ان تقریبا مشکلی پیش نخواهد امد.یعنی نحوه حضورو برخورد شما در اولین جلسات نقش مهمی در کنترل و هدایت کلاس دارد.بنابراین در جلسات اول نهایت دقت را داشته باشید تا در جلسات بعدی زمام امور از دستتان خارج نشود. در صورتیکه در اوایل سال تحصیلی به دانش اموزان فرصت ایجاد بی نظمی داده شود در این صورت کنترل کلاس و اغاز نظم درجلسات بعد مشکل خواهد شد.گفته می شود دانش آموزان به سرعت وضعیت کلاس و اخلاق مربی را ارزیابی می کنند و تشخیص می دهندکه آیا به انها اجازه داده خواهد شد تابه اهداف خود برسند یانه؛ به عبارتی دیگر بهترین روانشناس کلاس،شاگردان می باشند.
3- همیشه پیش از شروع کلاسهای خودبرنامه ریزی کنید و برای حضور درآنجا آماده باشید .پیش ازشروع کلاسها ازاماده بودن خودرا ازنظرروش تدریس و ابزار های اموزشی اطمینان حاصل کنید. داشتن یک برنامه منظم نقش مهمی در کنترل کلاس و هدایت ان دارد.
4- از مواردی که باعث ایجاد بی نظمی در کلاس می شوند خودداری کنید .مثلا برای تفهیم درس مثالهایی را ارائه نکنید که موجب بی نظمی بگو مگو و سایر موارد شود.
5- رعایت انصاف در کلاس ،یک کلید است
دانش اموزان به راحتی می توانند انچه را که انصاف است و انچه را که انصاف نیست تشخیص دهند.اگر می خواهید مورد احترام قرار گیرید به دانش اموزان به اندازه مساوی توجه کنید . به عبارتی دیگر یکی از مخرب ترین رفتار ها فرق گذاشتن بین دانش آموزان است. در غیر این صورت به شما انواع برچسب ها زده می شود و دانش اموزانی که مورد توجه کافی قرار نمی گیرند از قوانین شما در کلاس پیروی نمی کنند. باید به این نکته توجه داشته باشید که اگر روزی بهترین دانش اموز شما مرتکب عمل خلافی شد اورا به همان نسبتی که دیگران را مورد تنبیه قرار می دهید اورا نیز به همان مقدار تنبیه کنید.
6- حد الامکان سعی کنید در برخورد با بی نظمی ها باعث بی نظمی بیشتری نشوید.
درصورت مواجه شد ن بابی نظمی درکلاس بایدبلافاصله با ان برخورد کنید.اما تا آنجا که امکان دارد باعث از دست رفتن زمان کلاس نشوید.درصورتی که کلاس شما نیازبه بحث داردودانش آموزان درحال صحبت با یکدیگرمی باشند ، با پرسیدن یک سئوال از یکی از آنان ، انها را دوباره در مسیر بحث قرارد دهید.اگر برای کنترل بی نظمی مجبور شدید جریان درس را متوقف کنید در اینصورت باعث تلف شدن زمان باارزش کلاس می گردید. برخورد با بی نظمی به معنی ایجاد تشنج در کلاس وتلف شدن وقت کلاس نمی باشد.
7- برنامه انضباطی خاصی داشته باشید .شما باید برحسب نوع بی نظمی در کلاس عکس العمل های متفاوتی داشته باشید. مثلا اول تذکر شفاهی ، دوم تغییر محل ،سوم ارجاع به مدیران. هرگز بیشتر از میزان بی نظمی انجام شده برخورد نکنید. مثلا اگر دو دانش اموزدر اخر کلاس باهم صحبت می کنند و اولین اقدام در نظر شما دادن تذکر شفاهی است هرگز از قانون خود تعدی نکنید و برسر دانش اموزان فریاد نزنید. بهتر است که با نام بردن ، دانش آموزان خاطی را صداکنید و یا از یکی از انها سوال بپرسید.
8- قوانین خود را قابل فهم کنید.
در اغاز سال تحصیلی شما مواردی را که برایتان مهم هستند را به دانش اموزان گوشزد کنید. یعنی انتظارات خودرابه دانش اموزان بگویید .به عنوان مثال شما ممکن است بگویید در طول این جلسه گروهی من انتظار دارم پیش از اغاز صحبت دست خودر را بلند کنید .همچینین من از شما انتظار دارم به عقاید همدیگر احترام بگذارید و به انچه که همکلاسی شما می گوید به دقت گوش دهید از بحث و جدل در کلاس خودداری کنید .قوانین کلاسی عواقب ناشی از عدم رعایت انها را به دانش اموزان تفهیم کنید .این بدین معنا نیست که در جلسه اول اعلام جنگ نمایید. شما بایستی در مورد قوانین خود به صورت انتخابی عمل کنید (هیچ کس نمی تواند کاملا از 180 قانون پیروی کند).شما بایستی قوانین خودر را به اشکارا به دانش اموزان بیان کنید.دانش اموزان باید بدانند چه چیز پذیرفته و چه چیز پذیرفته نیست. همچنین شما باید مطمئن شوید که ایا دانش اموزان عواقب شکستن قوانین کلاس را می دانند یا نه
9- از بگو مگو در مقابل دانش آموزان خودداری کنید
هرموقع که در کلاس بحث و جدلی رخ دهد یک طرف برنده و طرف دیگر بازنده است. مسلما به عنوان یک معلم باید نظم کلاسی را رعایت کنید.در چنین مواردی بهتر است که با دانش آموزان به طور خصوصی برخورد کنید تا اعتبار خود را از دست ندهید.حتی اگر دیگر دانش آموزان مطلب را دریافت کرده باشند اما شما فرصت تدریس مناسب در کلاس را از دست خواهید داد.معمولا ایجاد بی نظمی در کلاس های درس به صورت گروهی انجام می شود که در این صورت باید شما سر گروه این حلقه بی نظمی را یافته و در صدد ترمیم ان باشید.
10- به هنگام ورود دانش آموزان به کلاس درس به انها توجه کنید . در صورتی که علائمی از یک جر و بحث در خارج کلاسی دیده می شود ،در این صورت سعی کنید پیش از شروع کلاس مشکل مربوطه را بررسی کنید.اجازه دهید تا دانش اموزان مدتی با خودشان و یا شما در مورد موضوع بحث کنند. در صورت لزوم دانش آموزان درگیر را از هم جدا کنید ولی از انها بخواهید تا اخر کلاس مسائل خود را کنار بگذارند.
11- با کمی شوخی بی نظمی در کلاس را متوقف کنید.
مثلا به دانش اموزان گفته اید که کتابهای خود را باز کنند ولی هنوز چند نفر از دانش اموزان در حال بحث با یکدیگر هستند در این صورت نباید بلافاصله بر سر انها فریاد بکشید. بهتر است به انها نزدیک شوید و یا با شوخی و لبخند بگویید که تا پایان بحث انها منتظر خواهید ماند چرا که مایلید بدانید که نتیجه گفتگوی پر از مهر انها چه خواهد شد. یا بگویید: می خواهید به شما کمک کنم ،
12-گاهی خنده باعث بازگشت به مطلب شده و می تواند بی نظمی رامتوقف کند.البته گاهی مربیان طعنه زدن را با شوخی کردن اشتباه می گیرند و یا با گفتن سخنان و یا گاهی الفاظ باعث ازرده خاطر شدن د انش اموز می شوند پس شوخی هایی که باعث رنجش کسی در کلاس گردد ممنوع است.شوخی مناسب می تواند به سرعت باعث بهبود اوضاع شود .طعنه می تواند روابط بین شما رابا دانش آموزان تحت تاثیر قراردهد.بنابراین قبل از اینکه شوخی کنید باید خودتان یک ارزیابی کنید که ایا این شوخی مناسب است و باعث آزردگی کسی نمی شود. گفته می شود که می توان با دانش اموزان دوست بود اما نباید مانند یک دوست با انها رفتار کرد . ولی متاسفانه گاهی حد و مرز بین دانش اموز و مربی از بین می رود که می تواند آثار بسیار مخربی داشته باشد.دانش آموزان باید همواره بداند که یک مربی همیشه مربی است.
13- همیشه خوش بین باشید ، روز خود را با طراوت اغاز کنید و انتظارات خود در کلاس را افزایش دهید. در ابتدای هر کلاس چنین انتظار داشته باشید که دانش اموزان در کلاس ادب را رعایت می کنند و باعث بی نظمی در کلاس نمی شوند.این مسئله را با صحبت با دانش اموزان تقویت کنید . در صورتیکه تصور کنید که امروز دانش اموزان بد رفتاری خواهند کرد و شما مجبورید برای کنترل انها رفتار نامناسبی داشته باشید ، در این صورت مطمئنا چنین اتفاقی رخ خواهد داد. این بدین معنی نیست که کلیه تخلفات قبلی را فراموش کنید.مثلا اگر قبلا کسی سه تاخیر داشته اگرامروز هم دیر کند بار چهارم خواهد بود.از سوی دیگر مثلا اگر احمد به مدت یک هفته کلاس را به هم زده است این به این معنا نیست که او امروز هم جلسه را به هم بزند.با این کار شما قادر نخواهید بود با احمد به صورت متفاوتی رفتار کنید بنابراین او را مجبور به انجام بی نظمی در کلاس خواهید کرد.(خود پیشگویی کردن).
14- زمان کلاس را طور ی برنامه ریزی کنید که وقت کلاس پر شود.
زمان استراحت چیزی است که باید گاهی از ان اجتناب کرد. گاهی مشاهده می گردد که مربیان زودتر از موعد درس خود را در کلاس به پایان می رسانند و بقیه ساعت درسی را به عناوین مختلف از جمله مطالعه ازاد در اختیار دانش اموز قرار می دهند وخود باعث بهم خوردن نظم کلاس می شوند. بنابراین باید طوری برنامه ریزی کنید که ساعات کلاسی شما پر شود.در صورتی که شما موضوع کافی برای تدریس داشته باشید هرگز وقت اضافی نمی اورید.شما می توانید برای زمان های مرده از موضوعاتی استفاده کنید که وقت کمتری برای ان صرف شودیا به دانش آموزان اجازه دهید تا در وقت باقیمانده در مورد موضوع گفته شده به صورت گروهی بحث کنند در واقع این عمل نشانگر اینست که شما چقدر به موضوع به چشم اکادمیک نگاه می کنید.
15-استوار و ثابت قدم باشید.یکی از بدترین مواردی که شما به عنوان یک مربی در کلاس انجام می دهید اینست که گاهی قوانین و خواسته های خود را روز به روز تغییر دهید.اگر یک بار به رفتار نامناسب دانش آموزی عکس العمل نشان دهید و روز بعد نسبت به همان عمل و یا مشابه ان بی تفاوت باشید به سرعت جایگاه خود را نزد دانش اموزان و حتی والدین انها دست می دهید.در این مورد حق با دانش اموزان شما ست زیرا اساسا ان ها می خواهندکه مربی خود را هر روز به یک صورت ببینند.دمدمی بودن ممنوع است .با ازبین رفتن احترام گذاشتن دانش آموزان به معلم ، دیگر توجهی به شما نمی شودو دلگرمی های شما به کلاس از بین می رود.
16- گاهی داشتن یک کلاس درس با طراوت و پرنشاط با ایجاد شهر بازی یا سیرک در کلاس اشتباه گرفته می شود . خنده حق دانش اموز و مربی است مربی می تواند گاهی باعث خنده در کلاس گردد اما نباید کلاس کاملا به یک صحنه کمدی تبدیل گردد.
گاهی بی نظمی های موجود در کلاس بسیار جدی می باشند مانند درگیریهای شدید لفظی و یا برخورد های فیزیکی در این صورت باید توجه داشته باشید که رفتار شما می تواند نقش مهمی در کنترل این بی نظمی شود.بایستی خودتان از عهده کنترل این وضعیت بر ایید در غیر اینصورت می توانید از مسئولین در حل مشکل کمک بگیرید .
17- بهتر است تاریخچه ای از بی نظمی های ایجاد شده در کلاس را با جزئیات مهم ثبت نمایید چراکه ممکن است کسی در این مورد از شما گزارشی بخواهد.
18- تغییر تن صدا و یا بلند و یا زیاد کردن صدا و مکث کوتاه ، کلمه به کلمه صحبت کردن و برگرداندن سر به یک طرف ( معمولا به طرف بورد)وساکت ماندن بدون اشاره به شخص معینی می توان باعث سکوت و توجه دانش آموزان گردد.

19- حتمادرکلاس های خود قدم بزنید. می توانید در امتداد کلاس در مقابل دانش اموزان حرکت کنید اما بهتر است در بین صندلی های دانش اموزان حرکت کنید البته نباید باعث پرت شدن حواس انها شد. در این صورت مربی بر كلاس مسلط تر بوده شاگردان بيشتر به او توجه می کنند در نتيجه يادگيري بهتر صورت مي گيرد .
20- استفاده از برخی از کلمات کلیدی می تواند توجه دانش اموزان را به درس جلب کندمثلا توجه کنید ، دقت کنید ،نکته بسیار مهم ، این سوال خیلی مهم است.
21- حرکات منطقی اعضای بدن از جمله عوامل کنترل کلاس می باشند زمانیکه مربی با استفاده از اعضای بدن خود تجسم مطلب را برای دانش اموزان تسهیل می کند تمرکز در کلاس بیشتر می شود
22- تشويق وتمجيد دانش آموزان: برای تشویق یا تنبیه دانش آموزهمیشه کار او را مورد تشویق یا تنبیه قرار دهید نه شخصیت او را .
23-نگاههاي معني دار: گاهي نگاههاي معني دار معلم به دانش آموزي كه به درس توجه ندارد و يا سروصدا مي كند،باعث كاهش رفتار نا به جاي او مي گردد . نگاه تند به دانش آموزاني كه براي كلاس مزاحمت ايجاد كرده اند ؛باعث مي شود دانش آموز وادار شود به درس هاي معلم گوش دهد .
24- ضربه زدن به ميز و صندلي: گاهي معلم با ضربه زدن به ميز يا تابلوي كلاس ،توجه شاگردان به مطالب و مفاهيمي كه ارائه مي شود جلب مي كند